رفتن به محتوا

محدوديت ساخت و ساز در حريم شهر تهران



محدوديت ساخت و ساز در حريم شهر تهران از دیدگاه :

  دکتر نعمت الله انوری پژوهشگر و مدرس دانشگاه

بررسی تجربه کشورهای مختلف نشان می دهد که شهرها برای ادامه حیات خود نیازمند اراضی اطراف خود هستند. این نیاز در کشورهای توسعه یافته به نحو مطلوب مدیریت و ساماندهی شده است، به طوری که از پتانسیل ها موجود در این روستاها برای جذب توریست و کسب درآمد نیز استفاده می شود اما در کشورهای درحال توسعه ، نوع نگاه به اراضی پیرامون، نگاهی احیاکننده نبوده و این نواحی به علت تغییر کاربری اراضی کشاورزی، گسترش افقی شهر، افزایش تراکم جمعیت، ساخت وسازهای بی رویه، تخریب محیط زیست و …، تبدیل به کانون های بحرانی برای شهر شده است.. یکی از مسائلی که در رابطه با اثرات کالبدی– فضایی مادرشهر تهران مورد توجه بوده و بازشناسی آن در اولویت می باشد، دگرگونی روستاها، دهستان ها و شهرهای موجود در حریم شهر در پیوند با تحولات فضایی تهران است.

حریم پایتخت با مساحت ۵۹۱۸ کیلومترمربع ، حدود ۰٫۴ درصد وسعت کل کشور و بیش از۱۴ درصد از جمعیت کشور را در خود جای‌داده است. حساسیت و اهمیت از منظر امنیتی، زیست‌محیطی، کالبدی و عملکردی به نحوی است که نحوه برخورد با آن را از حریم دیگر شهرها متمایز می‌سازد. این مهم همواره مورد تأکید بوده و بر کنترل گسترش شهر تهران و ممانعت از شهرک‌سازی و توسعه ساخت‌وساز در حریم تهران تأکید و بر ایجاد فضای سبز و کاربری‌های طبیعی در حریم تهران تصریح‌شده است.متأسفانه درسالهای گذشته به دلیل نبود مدیریت واحد همواره بر تعداد مراکز جمعیتی و سکونتگاه‌های پیرامون شهر تهران افزوده‌شده و واحدهای تقسیماتی متعدد در حریم تهران ایجادشده است. .از زمان تهیه طرح جامع برای شهر تهران(۱۳۴۷) تاکنون حدود ۲۶ شهر ایجادشده است و در طول این سالها حریم تهران هم از داخل و هم از بیرون و از جانب شهرهای جدید موردتعدی قرارگرفته است.مطالعات طرح جامع تهران(مصوب ۱۳۸۶) به اتکاء مطالعات گسترده خود کاهش حریم شهر تهران را یکی از معضلات اساسی و نیازمند توجه اکید مسئولان دانسته و تأکید می‌کند که در چارچوب اجرای قانون تعاریف محدوده و حریم شهر ،روستا و … چنانچه حریم تهران به قلمرو شهرستان محدود شود، شهر تهران نه‌فقط حریم بلکه بخشی از محدوده خود را هم از دست می‌دهد و دراین‌ارتباط تأکید می‌کند که تقسیمات اداری – سیاسی استان تهران ناکارآمد و بی‌تناسب با ساختار کالبدی و عملکردی پایتخت است .لازم به ذکر است فقدان طرح هادی و عدم تدقیق محدوده و حریم روستاهای مذکور و توسعه ساخت‌وسازها در عرصه‌های مذکور یکی از مشکلات اساسی است.پايتخت بودن تهران منجر به تمركز امور سياسي، اقتصادي، علمي و فرهنگي در اين شهر شده است. اين مسئله توجه بسياري از مردم كشور را به اين شهر معطوف كرده و موجب گسيل شدن جمعيت و مهاجرت آن‌ها به‌سوی تهران شده است. ازآنجاکه ظرفيت و امكانات موجود در خود شهر محدود است، كمبود منابع و افزايش تقاضا منجر به بالا رفتن مطلوبيت آن و كاهش توان بسياري از مهاجران جهت دستيابي به آن شده است . اين امر به پيدايش شهرها و شهرک‌های حاشیه‌ای در اطراف تهران انجاميده كه درواقع اين مناطق خوابگاه اغلب مهاجران محسوب می‌شود تا در طول روز با رفت‌وآمد به تهران امور اجتماعي اقتصادي خود را انجام دهند. در چنین شرایطی با مدیریت یکپارچه در این طرح سازوکار یکسانی جهت مدیریت و برخورد با تخلفات در حریم تهران اتخاذ می‌شود. تصویب طرح حریم شهر تهران که از اثرات اجرای طرح جامع تهران است، امکان ایجاد مدیریت یکپارچه در محدوده تهران را فراهم می‌آورد.پس از اجرای طرح جامع شهر تهران، طرح تفصیلی نیز تهیه و ۵سال پس از طرح جامع یعنی در سال ۹۱به اجرا درآمد. با اجرای طرح تفصیلی محدوده شهر تهران از حدود ۷۱۳کیلومتر به ۶۴۸کیلومترمربع تقلیل یافته است.مساحت حریم شهر تقریباً ۱۰برابر مساحت تهران شده است وضعیت جمعیت‌پذیری پایتخت نیز می‌بایست ساماندهی.پیش از ارائه این طرح(طرح حریم شهر ) بخش‌هایی از شهر تهران فاقد حریم قانونی بود و تنها محدوده حریم شهر تهران به‌جامانده از نخستین طرح جامع شهری در سال ۱۳۴۷با عنوان حریم استحفاظی موردتوجه بود. تهران به بیش از محدوده‌های ذکرشده به‌عنوان حریم توسعه‌یافته است که عملکرد زیست‌محیطی و تنفس گاه شهر تهران را با مخاطره مواجه می‌سازد.درواقع نبود نگرش برنامه‌ریزی منطقه‌ای برای محدوده پایتخت و همچنین وجود تداخل‌های مدیریتی ، دلیل پیشنهاد طرح جامع حریم و مدیریت یکپارچه آن به شورای عالی شهرسازی و معماری کشور بوده است.نیازسنجی محیطی و قانونی در حریم شهر تهران و توجه به لزوم ساماندهی و نگرش یکپارچه به محدوده و حریم در سال‌های گذشته، کارشناسان و مدیران مرتبط با معاونت شهرسازی و معماری شهرداری را به خود مشغول ساخته و شهرداری تهران را بر آن داشته تا با توجه به چالش‌ها و معضلات پیش رو به‌سرعت طرح راهبردی حریم پایتخت را تدوین و به شورای عالی شهرسازی و معماری پیشنهاد کند.این طرح پس از تأیید شورای عالی شهرسازی و معماری کشور به اجرا درخواهد آمد. در محدوده حریم تهران که به شورای عالی شهرسازی پیشنهادشده است، ۸شهرستان، ۱۵بخش، ۳۳دهستان و ۲۴شهرداری وجود دارد.
در نهایت بر اساس بررسی های انجام شده و معیار های استخراج شده از مسائل مدیریتی حریم تهران می توان چنین نتیجه گرفت بااقدام به ادغام کل تصمیم گیریهای چندمعیاره که بر این اساس هر کدام از مسائل مدیریتی حریم در هر مدل رتبه خاصی را بدست آورده اند. که نتیجه حاصل از آن منعکس کننده این مطلب است که عدم مشارکت مردمی در صیانت از حریم و تغییر کاربری ها توانسته است با ادغام مدل‌ها رتبه اول را بین مسائل مورد ارزیابی بدست آورد از مسایل دیگر که در رتبه دوم قرار دارد عدم تدقیق محدوده شهری تهران و کنترل مستمر می باشد و کمبود نیروی متخصص در امر مدیریت شهری حریم تهران ، حاکمیت نگاه بخشی بر مدیریت جمعیت و فعالیت اشاره کرد که در رتبه‌های اخر قرار دارد.

پاسخ دهید

ایمیل شما منتشر نمی شود.فیلدهای ضروری علامت زده شده اند *

*

قبل
بعد